Ενάντια στη Μέρα, σσ. 276-361

σ. 276

certo
Ιταλικά: σίγουρα, βέβαια.

σ. 277

Gli Amici dell’ Azzardo
Ιταλικά: Οι Φίλοι της Τύχης («τύχη» με την έννοια του ρίσκου, του κινδύνου)

Σεκατούρα
Seccatura: Ιταλική μετάφραση του Ινκονβήνιενς. (Inconvenience: Ενόχληση, μπελάς.)

ragazza
Ιταλικά: κοπέλα.

τρίτες της Πικαρδίας
Μουσική πρακτική κατά την οποία μια σύνθεση γραμμένη σε ελάσσονα τρόπο τελειώνει σε μείζονα, δηλαδή με την τρίτη βαθμίδα της συγχορδίας οξυμένη έτσι ώστε να σχηματίζει διάστημα μεγάλης τρίτης με την τονική. Πήρε το όνομά της από την ομώνυμη περιοχή της Φλαμανδίας όπου πρωτοχρησιμοποιήθηκε. Βλ. και σημείωση για τη σελίδα 61.

Αυτό είναι το Λίντο
Ας ρίξουμε μια ματιά στο χάρτη

σ. 278

Ecco!
Ιταλικά: Ιδού! Να!

Stabilimento
Ιταλικά: Κατάστημα, επιχείρηση.

Γκαριμπάλντι
Τζουζέπε Γκαριμπάλντι (1807-1882). Εθνικός ήρωας της Ιταλίας. Βικιπαίδεια

Ehi, sugo!
Ιταλικά: Ε, σάλτσα! Δεν είναι σαφές αν σημαίνει κάτι αυτή η έκφραση στα ιταλικά ή τι ρόλο ακριβώς παίζει εδώ.

Μπολσάια Ιγκρά
Ρωσικά: Μεγάλο Παιχνίδι

σ. 279

osteria
Ιταλικά: ταβέρνα.

Σαν Πόλο
Η μικρότερη περιφέρεια της Βενετίας, και μια από τις παλιότερες.

calli
Ιταλικά: δρομάκια.

sotopòrteghi
Ιταλικά: στενοί δίοδοι.

gondolieri
Φυσικά οι γονδολιέρηδες (ιταλικά στο πρωτότυπο).

sa stai, O! Lungo! Ehi!
Ιταλικά: Είσαι! Όπα! Προχώρα! Ε! (Ή κάτι τέτοιο, δεν είναι απολύτως σαφές.)

σ. 281

cameriere
Ιταλικά: σερβιτόρες.

pallonisti
Ψευδοιταλικά: αεροπλόοι. (Ο Πίντσον επινοεί τη λέξη γιατί μοιάζει με το αγγλικό ballooninsts, αλλά pallone στα ιταλικά είναι η μπάλα.)

Ehi, macché, Pina!
Ιταλικά: Ε, μα τι είναι αυτά που λες, (Τζουζε)πίνα!

giadrul
Κατά πάσα πιθανότητα σημαίνει «αγγούρι», και παράλληλα «βλάκας», στη ναπολιτάνικη διάλεκτο.

dum vivimus, bibamus
Λατινικά: όσο ζούμε, ας πίνουμε. Παραφθορά της λατινικής παροιμίας dum vivimus, vivamus (όσο ζούμε, ας ζούμε).

SANGUIS RUBER, MENS PURA
Όπως λέει και πιο πάνω, «Κόκκινο αίμα, καθαρό μυαλό».

σ. 282

cuffietta
Ιταλικά: σκούφος.

ragazzi
Ιταλικά: παιδιά.

Attenzione al culo
Ιταλικά: Προσοχή στον κώλο. Με άλλα λόγια, φυλάξτε τα νώτα σας.

σ.283

Χαν-Τένγκρι
Όρος στα σύνορα Κίνας-Κιργιστάν-Καζακστάν, ύψους 7.000 μέτρων. Το όνομά του σημαίνει «Βασιλιάς Ουρανός».

Καϊλάς
Όρος στο δυτικό Θιβέτ, όπου υποτίθεται πως βρίσκεται η μυθική πόλη Σάνγκρι-Λα, την οποία κάποιοι ταυτίζουν με την εξίσου μυθική Σαμπάλα.

σ. 284

Κλίφορντ
Γουίλιαμ Κίνγκντον Κλίφορντ (1845-1879). Άγγλος μαθηματικός και φιλόσοφος. http://en.wikipedia.org/wiki/William_Kingdon_Clifford Wikipedia

σ. 286

Καρπάτσο
Vittore Carpaccio (1465-1525). Ιταλός ζωγράφος της βενετσιάνικης σχολής. http://en.wikipedia.org/wiki/Vittore_Carpaccio (Wikipedia) Ο πίνακας με το όραμα του Αγίου Μάρκου και το λιοντάρι στο οποίο αναφέρεται ο Πίντσον είναι αυτός. http://3.bp.blogspot.com/-0BXwJRZ1jck/T8486S429dI/AAAAAAAAMb4/S41JadVX-TE/s1600/Vittore+Carpaccio+-+The+Lion+of+St+Mark.jpg

Porta della Carta
Η είσοδος για την αυλή στο Παλάτι του Δόγη (Παλάτσο Ντουκάλε) στη Βενετία. http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/b/bon/giovanni/p_carta.html

itinerario sfinciunese
Ιταλικά: το δρομολόγιο των Σφιντσούνο.

σ. 287
γκλαγκολιτικό (αλφάβητο)
Το αρχαιότερο γνωστό σλαβικό άλφάβητο. Τα παλαιότερα σωζόμενα δείγματά του χρονολογούνται στον 9ο μ.Χ. αιώνα.

scusi
Ιταλικά: συγγνώμη.

affascinante, caro
Ιταλικά: συναρπαστικό, αγαπητέ.

σ.288

ragazzo
Ιταλικά: αγόρι.

mattoidi
Ιταλικά: μισότρελοι. Ο όρος επινοήθηκε από τον Τσέζαρε Λομπρόζο.

Prego
Ιταλικά: παρακαλώ.

Ποτσουόλι
Πόλη στην περιοχή της Καμπανίας, κοντά στη Νάπολη. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%BF%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%85%CF%8C%CE%BB%CE%B9 Βικιπαίδεια

Tarocchi
Ιταλικά: τα ταρό.

σ. 289

sfumato
Πολύ έξυπνη χρήση της λέξης από τον Πίντσον, καθώς παραπέμπει ταυτόχρονα σε ομίχλη, σε κάπνα και στην ομώνυμη τεχνική των ζωγράφων της Αναγέννησης, όπου η μετάβαση των χρωμάτων από τη μια απόχρωση στην άλλη γίνεται σχεδόν ανεπαίσθητα.

Ponte di Paglia
Πιο σωστά: Ponte della Paglia, η Γέφυρα του Άχυρου. Βρίσκεται κοντά στο Παλάτσο του Δόγη και στη Γέφυρα των Στεναγμών. Κατασκευάστηκε τον 14ο αιώνα, και ονομάστηκε έτσι γιατί εκεί ξεφόρτωναν το άχυρο για τα άλογα.

Pax tibi, Darbe
Λατινικά: Ειρήνη σοι, Ντάρμπε (εκλατινισμένη κλητική του Ντάρμπι).

Συμφωνία του Αποχαιρετισμού
Η Συμφωνία αρ. 45 σε Φα δίεση, του Haydn. Το έργο γράφτηκε για τον πάτρονα του Χάυδν πρίγκιπα Μικλός Εστερχάζι, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη θερινή του κατοικία στην Εστερχάζα το καλοκαίρι του 1772. Ονομάστηκε του Αποχαιρετισμού, επειδή σχετίζεται με ένα περιστατικό που συνέβη στην πρεμιέρα της. Η παραμονή των μουσικών στην Εστερχάζα είχε παραταθεί πέραν του αναμενομένου και οι μουσικοί της ορχήστρας δυσανασχετούσαν, επειδή είχαν καιρό να δουν τις οικογένειές του. Ο Χάυδν μετέφερε το αίτημα στον πρίγκιπα, αλλά αυτός αδιαφόρησε. Έτσι, κατά τη διάρκεια του φινάλε της Συμφωνίας οι μουσικοί άρχισαν να αποχωρούν ένας – ένας, αφού πρώτα έσβηναν το κερί του αναλογίου τους. Στο τέλος έμειναν δύο μουγγά βιολιά, που τα κρατούσαν ο Χάυδν και ο εξάρχων Λουίτζι Τομαζίνι. Ο πρίγκιπας εκτέθηκε στους υψηλούς προσκεκλημένους του και έξω φρενών απείλησε να απολύσει όλη την ορχήστρα. Την επομένη φαίνεται ότι έλαβε το μήνυμα και άφησε τους μουσικούς τους να επιτρέψουν στο Αϊζενσταντ. (Πηγή)

σ. 290

Μοστρούτσο
Το όνομα του σκύλου στα ιταλικά σημαίνει «τερατάκι».

σ. 291

Μανσουέτο
Μάλλον πρόκειται για λάθος στο πρωτότυπο, και θα έπρεπε να είναι «Μανσουέτι». Wikipedia

Φλοριάν / Κουάντρι
Το Καφέ Φλοριάν είναι ένα από τα αρχαιότερα και παγκοσμίως γνωστά καφενεία της Ευρώπης και το πιο παλιό στην Ιταλία, και βρίσκεται στην Πλατεία του Αγίου Μάρκου στη Βενετία, απέναντι από τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Βικιπαίδεια

Ημέρα της Βαστίλης
Η επέτειος της έναρξης της γαλλικής επανάστασης. Γιορτάζεται σε ανάμνηση της εφόδου στη Βαστίλη, που έγινε στις 14 Ιουλίου 1789. Ο Πίντσον εδώ παίζει με ένα πραγματικό ιστορικό γεγονός: το Καμπανίλε του Αγίου Μάρκου της Βενετίας όντως κατέρρευσε στις 14 Ιουλίου 1902.

lasagnoni
Ιταλικά: χασομέρηδες.

Προκουράτιε
Ιταλικά: κυβερνεία, χτισμένα γύρω από την Πλατεία του Αγίου Μάρκου.

σ. 294

Ριοχέι Ουτσίντα
Ιάπωνας εθνικιστής που έδρασε στην προπολεμική αυτοκρατορική Ιαπωνία. Wikipedia

σ. 295

Πόλνι πίζντετς
Ρωσικά: (σε ελεύθερη μετάφραση) σκατά κι απόσκατα.

Σμίρνα
Ρωσικά: σώπα.

σ. 296

dov’era, com’era
Ιταλικά: όπου ήταν, όπως ήταν.

Μαραγκόνα
Αυτό είναι το όνομα της μεγαλύτερης καμπάνας του Καμπανίλε, η οποία ήταν η μοναδική που βγήκε αλώβητη από την κατάρρευση του 1902, και τοποθετήθηκε ξανά στο νέο Καμπανίλε που ολοκληρώθηκε δέκα χρόνια αργότερα. Πρόκειται για μια πολύ παλιά καμπάνα, άγνωστης προέλευσης. Τον ήχο της μπορείτε να τον ακούσετε εδώ, κάνοντας κλικ στην εικόνα του Καμπανίλε.

σ. 297

Κοσμοπόλιταν
Σαλούν στο Τελλουράιντ του Κολοράντο. Εδώ μπορείτε να δείτε μια φωτογραφία που δείχνει πώς ήταν το εσωτερικό του Κοσμοπόλιταν το 1905.

σ. 307

huevón
Λατινοαμερικάνικη αργκό. Σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «μαλάκας», κυρίως με την έννοια του τεμπέλη, και (σε κάποιες περιοχές) του ηλίθιου. Με δεδομένο ότι προέρχεται από τη λέξη που σημαίνει «αυγό», μια πιο περιγραφική απόδοση θα ήταν: «τόσο τεμπέλης που τα αρχίδια του σέρνονται».

pinche cabrón
Ξανά, λατινοαμερικάνικη αργκό. Κάτι σαν «παλιομαλάκας».

Ίνγκερσολ
Αμερικανική εταιρία κατασκευής ρολογιών. Ιδρύθηκε το 1882.

σ. 309

Τζόζεφ Σμιθ
Ο ιδρυτής της θρησκείας του μορμονισμού. Wikipedia

σ. 312

Χο Τέιμπορ
Χόρας Τέιμπορ (1830-1899), μεταλλοθήρας, επιχειρηματίας και πολιτικός, αποκαλούμενος και «Βασιλιάς του Ασημιού της Λέντβιλ». Wikipedia

σ. 313

Γιοι του Ουρανού
Έτσι αποκαλούνταν οι Κινέζοι αυτοκράτορες. Συνεκδοχικά, όλοι οι Κινέζοι.

σ. 314

Το Σπίτι με τους Καθρέφτες της Τζένι Ρότζερς
Ιστορικό μπορντέλο του Ντένβερ. Άνοιξε το 1889, άλλαξε χέρια το 1911, και έκλεισε το 1915. Υπάρχει ακόμη, και αποτελεί τουριστικό προορισμό.

σ. 315

Μάνκος / ΜακΈλμο
Ποταμοί της περιοχής

σ. 316

Γιουτ
Φυλή των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής. Στη γλώσσα τους, η λέξη σημαίνει «Γη του ήλιου». Από αυτούς πήρε το όνομά της η πολιτεία Γιούτα των Η.Π.Α.

σ. 317

Μπάλκλι Γουέλς
Διευθυντικό στέλεχος των ορυχείων του Τελλουράιντ και αξιωματικός της πολιτοφυλακής. Ήταν γνωστός για την εχθρότητα που έτρεφε ενάντια στα εργατικά σωματεία. Wikipedia

σ. 322

«vagging bee»
Βγαίνει από τις λέξεις vagrant ( που σημαίνει αλήτης, και γι’ αυτό μιλάει για αλητεία πιο κάτω) και been (παραλλαγή του boon), που τότε σήμαινε την εθελοντική βοήθεια που έδινε ένας αγρότης στους γείτονές του. Αυτή η βοήθεια αρχικά δινόταν κατά τη διάρκεια του θερισμού, αλλά πολύ σύντομα οι κοπιαστικές γεωργικές εργασίες έδωσαν τη θέση τους σε πιο «διασκεδαστικές» ενασχολήσεις, όπως το μαστίγωμα ή το λιντσάρισμα νέγρων, κ.τ.λ.

Μπομπ Μέλντραμ
Πράκτορας του γραφείου ερευνών Πίνκερτον, και πιστολάς στην υπηρεσία διαφόρων μεγαλογελαδάρηδων. Απέκτησε φήμη για τη μοχθηρία του και την ευκολία με την οποία έκανε χρήση του όπλου του. Θεωρείται υπεύθυνος για 14 φόνους. Περισσότερες πληροφορίες.

joven
Ισπανικά: νεαρέ.

σ. 323

στη Λέντβιλ, την εποχή που αυτή η πόλη άξιζε αυτό το όνομα
Leadville = Πόλη του μολυβιού (συνεκδοχικά, μολύβι = σφαίρες)

Λίμπερτις
Ονομαστό πολυκατάστημα του Λονδίνου, στην Ρήτζεντ Στρητ. Wikipedia

σ. 324

σε στιλ Γκραντ Ράπιντς
Απλό ύφος σχεδίασης επίπλων, κυρίως γραφείου και κυρίως από βαλανιδιά. Περισσότερες πληροφορίες.

σ. 325

Καλ Ρούταν
Ο σερίφης της επαρχίας του Τελλουράιντ κατά τις εργατικές ταραχές μεταξύ 1902-1904.

σ. 327

τσιτσαρόνε
Τηγανιτή γουρουνόπετσα. Μεξικάνικη σπεσιαλιτέ.

Por poco te faltó La Blanca
Ισπανικά: μόλις έχασες τη Λα Μπλάνκα (τη Λευκή)

σ. 329

Pobrecito
Ισπανικά: φτωχό αγοράκι.

σ. 331

seguro
Ισπανικά: βέβαια.

σ. 332

μαγνήτης Γουέδεριλ
Συσκευή μαγνητικού διαχωρισμού μεταλλευμάτων. Εφευρέθηκε από τον John Price Wetherill (1844-1906).

σ. 334

Σουμιμάσεν
Ιαπωνικά: Συγγνώμη.

Μπόμπου-σαν ντέσου
Ιαπωνικά: Αυτός είναι ο Μπομπ.

Πισουτοράσα
Ψευδοϊαπωνικά: Πιστολάς.

Μότομο αμπουνάι ντέσου
Ιαπωνικά: Είναι εξαιρετικά επικίνδυνος.

Άνα κότο
Ιαπωνικά: Κάτι τέτοιο.

σ. 335

Βαρόνος Ακάσι
Ιάπωνας στρατηγός, κατάσκοπος, ποιητής, ζωγράφος, επικεφαλής της στρατονομίας στην κατεχόμενη Κορέα και αργότερα κυβερνήτης της Ταϊβάν. Wikipedia

σ. 337

ελατήρια Τίμκεν
Ο Χένρι Τίμκεν ήταν κατασκευαστής αμαξών και τη δεκαετία του 1890 είχε τρεις πατέντες για ελατήρια ανάρτησης. Το 1899 ίδρυσε την εταιρία που φέρει το όνομά του, και η οποία υπάρχει ακόμη.

Καραμπίνα Σαρπς
Wikipedia

σ. 338

νυχτερίτες
Tommyknockers, στα αγγλικά. Wikipedia

σ. 345

sous-maîtresse
Γαλλικά: βοηθός της δασκάλας, ή, σε αυτή την περίπτωση, υποτσατσά του μπορντέλου.

Άνι Όουκλι
Διάσημη σκοπεύτρια της εποχής. Το ταλέντο της την οδήγησε στο να λάβει μέρος στην «Παράσταση της Άγριας Δύσης» του Μπάφαλο Μπιλ. Wikipedia

σ. 346

μέρες του εμφυλίου και του Λευκού Τρόμου
Ο φινλανδικός εμφύλιος έγινε το 1918, ανάμεσα στους σοσιαλδημοκράτες, ή Κόκκινους, και τους συντηρητικούς, ή Λευκούς. Οι Κόκκινοι είχαν την υποστήριξη των Σοβιετικών, και οι Λευκοί την υποστήριξη της Γερμανίας. Ο πόλεμος τελείωσε με νίκη των Λευκών, οι οποίοι φυλάκισαν χιλιάδες Κόκκινους, πολλοί από τους οποίους πέθαναν εκεί κάτω από άθλιες συνθήκες. Wikipedia

σ. 347

Ο Θάνατος του Νταν ΜακΓκρου
Αφηγηματικό ποίημα του Βρετανοκαναδού ποιητή Ρόμπερτ Γουίλιαμ Σέρβις, που μιλά για τον πυρετό του χρυσού στα τέλη της δεκαετίας του 1890 στο Γιούκον του Καναδά. Wikipedia

Στήβεν Έμενς
Αμερικανός χημικός και μηχανικός ορυχείων, που πίστευε ότι μια ουσία την οποία αποκαλούσε «αργυρόχρυσο» μπορούσε να μεταστοιχειωθεί σε χρυσό (κάτι σαν αλχημεία, δηλαδή). Εδώ μπορείτε να δείτε σχετικό άρθρο σε εφημερίδα της εποχής.

Schieferspath
Γερμανικά: Φυλλώδης κρύσταλλος.

Εννιά καρό
Χαρτί που αποκαλείται επίσης «η κατάρα της Σκωτίας», ή «η Μάστιγα της Σκωτίας». Επομένως, ο προληπτικός Σκοτσέζος δεν το παίζει, κι έτσι χάνει τον κρύσταλλο.

σ. 350

σύνδρομο Σαρλ Μπονέ
Ονομάστηκε έτσι από τον Ελβετό φιλόσοφο και φυσιοδίφη Σαρλ Μπονέ (1720-1793), τον πρώτο που περιέγραψε αυτό το σύνδρομο, κατά το οποίο κάποιοι άνθρωποι με αναπηρία στην όραση βλέπουν έντονες και περίπλοκες εικόνες οι οποίες δεν είναι πραγματικές. Wikipedia

το κλασικό έργο του Πάκπουλ Περιπέτειες στη Νευροπάθεια
Επινόηση του Πίντσον.

σ. 352

Ολντ Γκίντεον
Μάρκα μπέρμπον.

Α. Τ. Στιλ
Γιατρός, χειρούργος, συγγραφέας, εφευρέτης, μέλος του κοινοβουλίου του Κάνσας και ιδρυτής της οστεοπαθητικής. Wikipedia

Jefe
Ισπανικά: αρχηγός.

σ. 353

Gracias a Dios
Ισπανικά: Δόξα τω Θεώ.

Έντγκαρ Χάντλι
Εδώ μια φωτογραφία του μπροστά στο νοσοκομείο του Τελλουράιντ. (Ρίξτε μια ματιά και στο υπόλοιπο βιβλίο, οι φωτογραφίες είναι υπέροχες.)

σ. 359

Γκαλαντρονόμ
Μια παραλλαγή του φαγκότου, εφεύρεση του Γάλλου Γκαλαντέρ. Υπάρχει ένα στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.

Μάχη της Πουέμπλα
Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις λατινοαμερικάνικες χώρες στις 5 Μαΐου. Σε εκείνη τη μάχη, το 1862, οι Μεξικανοί νίκησαν τους Γάλλους. Wikipedia

«Χουανίτα»
Τραγούδι του 1855. Εδώ μια ηχογράφηση του 1925.

σ. 361

abrazos
Ισπανικά: εναγκαλισμοί.

Advertisements