Ενάντια στη Μέρα, σσ. 215-276

σ. 216

Φλοροντόρα
Florodora, μιούζικαλ που ανέβηκε στο Λονδίνο το 1899 και στη Νέα Υόρκη το 1900, με μεγάλη επιτυχία, η οποία συνεχίστηκε μέχρι και τη δεκαετία του 1950.

σ. 217

Μπλερ Στρητ
Κακόφημος δρόμος δίπλα στο σταθμό του τραίνου στο Σίλβερτον, γεμάτος σαλούν, χαρτοπαικτικές λέσχες και πορνεία.

σ. 222

Κριπλ Κρηκ… ταραχές… 1895
Το Κριπλ Κρηκ ξεκίνησε από μερικά παραπήγματα και σκηνές, όπου έμεναν οι εργάτες στα ορυχεία της περιοχής, και πολύ σύντομα έγινε η δεύτερη σε μέγεθος πόλη στο Κολοράντο. Τον Ιανουάριο του 1894, οι ιδιοκτήτες των ορυχείων απαίτησαν από τους εργάτες να εργάζονται περισσότερες ώρες (10, αντί για 8), με το ίδιο ημερομίσθιο. Οι εργάτες αρνήθηκαν, και τότε οι ιδιοκτήτες πρότειναν τις ίδιες ώρες δουλειάς με χαμηλότερο ημερομίσθιο. Τον Φεβρουάριο, οι ιδιοκτήτες προσπάθησαν πάλι να επιβάλουν τη δεκάωρη εργασία, και τότε ξεκίνησε η απεργία. Κάποιοι ιδιοκτήτε υποχώρησαν, αλλά οι υπόλοιποι κλιμάκωσαν τη στάση τους. Στην αρχή, έφεραν απεργοσπάστες. Οι εργάτες αντέδρασαν βίαια, και οι ιδιοκτήτες έφεραν την πολιτοφυλακή, πράγμα που οδήγησε τους απεργούς στο να κλείσουν εντελώς τα ορυχεία. Και όταν οι ιδιοκτήτες σχημάτισαν ιδιωτικό στρατό, οι εργάτες έκαναν το ίδιο, και άρχισαν να δυναμιτίζουν τις εγκαταστάσεις. Σταδιακά, τα πράγματα έγιναν πολύ βίαια, και στην πόλη κηρύχτηκε στρατιωτικός νόμος. Τελικά, τον Ιούνιο του 1894, η απεργία έληξε με τη σύλληψη 300 εργατών και την καταδίκη μόλις τεσσάρων, στους οποίους μάλιστα ο κυβερνήτης της πολιτείας έδωσε χάρη. Wikipedia

Τζερόνιμο
Geronimo (1829 – 1909). Θρυλικός αρχηγός των Απάτσι, που πολέμησε ενάντια στους Μεξικανούς και τους Αμερικανούς. Αναγκάστηκε να παραδοθεί το 1886. Wikipedia

σ. 226

Γεσιμών
Βιβλικό όνομα ερημικής περιοχής νότια από τη Νεκρά Θάλασσα, ή γενικότερη βιβλική ονομασία για την έρημο. Εδώ, βεβαίως, πρόκειται για πόλη, με την ονομασία να παραπέμπει στην έννοια της ερήμωσης και της απόγνωσης.

Ντέρινγκερ
Περιληπτικός όρος που περιλαμβάνει όλα τα μικρά πιστόλια τσέπης. Πρόερχεται από το όνομα ενός διάσημου κατασκευαστή του 19ου αιώνα, του Henry Deringer. Πιθανότατα το όπλο που αναφέρεται εδώ είναι το Remington Model 95.

σ. 228

Νοτσεσιτά
Θα έπρεπε να είναι «Νοτσεσίτα». (Ας όψεται ο δαίμονας του τυπογραφείου.) Στα ισπανικά σημαίνει «σούρουπο».

σ. 230

καβάλα στη μηχανή του
Από την περιγραφή, μάλλον πρόκειται για μοντέλο της Ίντιαν, της πρώτης αμερικανικής εταιρίας που χρησιμοποίησε δικύλινδρο κινητήρα σε διάταξη V. Αλλά θα μπορούσε να είναι οποιαδήποτε παρόμοια μοτοσικλέτα της εποχής.

Σίαρς και Ρόουμπακ
Πολυκατάστημα της εποχής, από τα πρώτα που εφάρμοσαν το σύστημα των ταχυδρομικών παραγγελιών. Είναι το σημερινό Sears, το οποίο έχει συγχωνευτεί πλέον με το Kmart. Wikipedia

σ. 233

Πολίς Γκαζέτ
The National Police Gazette, επιτυχημένη ανδρική περιοδική έκδοση που ξεκίνησε το 1845. Περιείχε αθλητικές και αστυνομικές ειδήσεις, και μάλλον σκανδαλιστικές (για την εποχή) εικόνες.

σ. 236

Μπομπ Μέλντραμ
Bob Meldrum, πιστολάς που έδρασε κυρίως στο Κολοράντο στις αρχές του 20ού αιώνα. Έμεινε ατιμώρητος, γιατί συνήθως δούλευε για τις αρχές, ή για πλούσιους πελάτες.

σ. 237

Μορταλιδάδ
Στα ισπανικά, σημαίνει «θνητότητα».

σ. 238

Πύργοι της Σιωπής
Κυκλικές δομές σε υπερυψωμένα σημεία που τις χρησιμοποιούσαν οι οπαδοί του Ζωροαστρισμού ως σημεία εναπόθεσης των νεκρών. Wikipedia

να κρέμεται εκεί από το ένα πόδι
Προφανής παραπομπή στο χαρτί του Κρεμασμένου από την τράπουλα Ταρό, το οποίο εμφανίζεται και στο Ουράνιο Τόξο της Βαρύτητας.

σ. 240

τερεβινθίνη και θειικό οξύ
Με άλλα λόγια, νέφτι και βιτριόλι.

αρνοφιλία
Η λέξη δεν υπάρχει ούτε στα αγγλικά. Πρόκειται για πιντσονικό νεολογισμό.

Λούρδη
Η γνωστή πόλη στη νοτιοδυτική Γαλλία όπου, το 1858, η δεκατετράχρονη Μπερναντέτ Σουμπιρού είδε την Παναγία σε μια σειρά από οράματα, τα οποία η Καθολική Εκκλησία αναγνώρισε ως θαύμα. Η Λούρδη έγινε αμέσως τόπος προσκυνήματος.

σ. 242

Quieres un cloque
Ισπανικά: «Χρειάζεσαι μια αρπάγη».

σσ. 243-244

έναν αρχαίο λαό που το όνομά του κανείς δεν ήξερε
Κανείς δεν γνωρίζει τι όνομα χρησιμοποιούσαν για τον εαυτό τους οι αρχαίοι κάτοικοι της περιοχής (Κολοράντο, Γιούτα, Αριζόνα, Νέο Μεξικό). Συνήθως χρησιμοποιείται η λέξη «Ανασάζι», γιατί έτσι τους αποκαλούσαν οι Ναβάχο (στη γλώσσα των Ναβάχο σημαίνει «οι αρχαίοι»). Wikipedia

σ. 245

Παγετώνα του Φραντς Γιόζεφ
Αρχιπέλαγο βόρεια της Ρωσίας, στον Αρκτικό Ωκεανό. Αποτελείται από 191 ηφαιστιογενή νησιά σχεδόν ολοκληρωτικά καλυμμένα από πάγο. Wikipedia
Το Βόρειο Ακρωτήριο βρίσκεται στη Νορβηγία, και είναι το βορειότερο σημείο της Ευρώπης.

Σοκόρο
Πόλη στο Νέο Μεξικό.

σ. 247

Τζο Χιλ
Εργάτης, συνδικαλιστής, τραγουδοποιός, σκιτσογράφος και μετανάστης σουηδικής καταγωγής. Το 1914, στα 35 του, κατηγορήθηκε άδικα για το φόνο ενός πρώην αστυνομικού, και την επόμενη χρονιά εκτελέστηκε. Wikipedia

σ. 250

Τετρακτύς
Ιερό σύμβολο των Πυθαγορείων, το οποίο συμβολίζει μεταξύ άλλων την αρμονία των σφαιρών και του σύμπαντος, καθώς και την οργάνωση του χώρου. Πιθανώς επηρέασε και τον καμπαλικό μυστικισμό. Wikipedia (Όπως και σε άλλες παρόμοιες έννοιες, παραπέμπω στο αγγλικό άρθρο γιατί το αντίστοιχο ελληνικό στην Βικιπαίδεια δεν περιέχει αρκετές πληροφορίες, και γιατί δεν μπόρεσα να βρω ελληνικό ιστότοπο που να μιλάει για το θέμα χωρίς να προωθεί μεταφυσικές ανοησίες ως αναντίρρητες αλήθειες.)
Δυστυχώς δεν υπάρχε τρόπος να μεταφερθεί και στο ελληνικό ακρώνυμο (Α.Μ.Α.Τ.) η μεστή κομψότητα του αγγλικού (T.W.I.T.), το οποίο ως λέξη σημαίνει «ηλίθιος».

Θεοσοφική Εταιρία
Ιδρύθηκε στη Νέα Υόρκη το 1875 από την Έλενα Μπλαβάτσκι, με αρχικό σκοπό τη μελέτη του αποκρυφισμού, της καμπάλα, και των ανατολικών θρησκειών. Wikipedia

Εταιρία Ψυχικών Ερευνών
Μη κερδοσκοπική εταιρία που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1882, με σκοπό τη μελέτη των λεγόμενων «ψυχικών» ή «παραφυσικών» φαινομένων. Wikipedia

Τάγμα της Χρυσής Αυγής
Ή «Ερμητικό Τάγμα της Χρυσής Αυγής». Ελευθεροτεκτονική οργάνωση που ιδρύθηκε στη Μεγάλη Βρετανία στα τέλη του 19ου αιώνα, με σκοπό τη μελέτη και την πρακτική του αποκρυφισμού και της μαγείας.

σ. 251

χασιέντα
Ισπανικά: έπαυλη

κούρεμα «καπελάκι»
Σαν το κούρεμα του Μο από το Τρίο Στούτζες.

σ. 252

Τζαντίκ
Εβραϊκά: ενάρετος

18ης Ίλης Ουσάρων
Φημισμένη ίλη του Βρετανικού Ιππικού. Σχηματίστηκε το 1759, και έδρασε στη Νότια Αφρική, στην Ινδία και στην Ευρώπη κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ονομασία «Ουσάροι» προέρχεται από την παραδοσιακή ονομασία των Ούγγρων ιππέων του 15ου αιώνα. Βικιπαίδεια

Σίμλα
Ινδική πόλη. Εκείνη την εποχή, ήταν η θερινή πρωτεύουσα της Βρετανικής Ινδίας. Wikipedia

σ. 253

Να γνωρίζεις, να τολμάς, να βούλεσαι και να σιωπάς
Αρχή κοινή σε διάφορες μαγικές παραδόσεις.

Μεγάλη Αρκάνα
Τμήμα της τράπουλας Ταρό. Για μια επεξήγηση του συμβολισμού των καρτών (που εμφανίζονται και σε άλλα βιβλία του Πίντσον), πηγαίνετε εδώ.

σ. 255

το πέπλο της μάγια
Στην Ινδουιστική παράδοση, η μάγια είναι ο φαινομενικός κόσμος όπου υπάρχουν οι άνθρωποι και τα αντικείμενα, ένας κόσμος όμως που αποτελεί ψευδαίσθηση και καλύπτει σαν πέπλο τον πραγματικό εαυτό.

σ. 256

«Έτσι που πάμε, σε λίγο θα σας αφήνουν και να ψηφίζετε».
Στα περισσότερα δυτικά κράτη, το δικαίωμα ψήφου των γυναικών αναγνωρίστηκε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

σ. 257

gaver du visage
Γαλλικά: μπουκώνω τη μούρη, πέφτω με τα μούτρα στο φαΐ. Τα γαλλικά δεν είναι ακριβώς σωστά, κάτι που ο Πίντσον συνηθίζει, κατά περίεργο τρόπο. Πιο σωστό θα ήταν να πει se gaver, δηλαδή «μπουκώνομαι». Μάλλον το επέλεξε για να θυμίζει την αντίστοιχη αγγλική φράση stuff one’s face.

σ. 258

Ρένφρου… Ούρφνερ
Η ύπαρξη του δίψηφου «ου» στα ελληνικά δυσκολεύει κάπως την άμεση αναγνώριση, αλλά το δεύτερο όνομα είναι αντιστροφή του πρώτου.

Διάσκεψη του Βερολίνου
(Ή Συνέδριο, ή Συνδιάσκεψη, δεν θα συμφωνήσουμε ποτέ σ’ αυτούς τους όρους.) Εκεί οι Μεγάλες Δυνάμεις και η Οθωμανική Αυτοκρατορία αποφάσισαν την αναδιοργάνωση των Βαλκανίων. Βικιπαίδεια

Το Μεγάλο Παιχνίδι
Έτσι ονομάστηκε ο ανταγωνισμός, κυρίως ανάμεσα στη Βρετανική Αυτοκρατορία και τη Ρωσική Αυτοκρατορία, για τον έλεγχο της Κεντρικής Ασίας. Ο όρος επινοήθηκε από τον αξιωματικό Άρθουρ Κόνολι, αλλά έγινε ευρύτερα γνωστός όταν τον χρησιμοποίησε ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ στο μυθιστόρημά του Κιμ. Wikipedia

σ. 259

Λαλίκ
René Jules Lalique (1860-1945), διάσημος σχεδιαστής της Αρτ Νουβό.

Το καμπαλιστικό Δέντρο της Ζωής
(Μια ανάλυση από το esoterica.gr)

Όλιβερ Λοτζ
Sir Oliver Joseph Lodge(1851-1940). Βρετανός φυσικός, εφευρέτης και συγγραφέας που εργράστηκε πάνω στον ασύρματο τηλέγραφο. Αργότερα, ασχολήθηκε με τον πνευματισμό.

Γουίλιαμ Κρουκς
Sir William Crookes (1832-1919). Βρετανός φυσικός, μετεωρολόγος και χημικός, που εργάστηκε πάνω στη φασματοσκοπία και τις λυχνίες κενού. Επίσης ασχολήθηκε με τον πνευματισμό.

κ. Πάιπερ
Μάλλον πρόκειται για την Λεονόρα Πάιπερ (1857-1950), διάσημη πνευματίστρια και μέντιουμ.

Εουζάπια Παλαντίνο (1854-1918), διάσημη Ιταλίδα πνευματίστρια και μέντιουμ.

Γ. Τ. Στεντ
William Thomas Stead (1849-1912), Άγγλος δημοσιογράφος, από τις πιο διάσημες προσωπικότητες της βικτοριανής περιόδου, με σημαντική συμβολή στην αντιμετώπιση των παιδιών, την κοινωνική νομοθεσία και την αναμόρφωση του ποινικού κώδικα. Πέθανε στο ναυάγιο του Τιτανικού.

κ. Μπέρτσελ
Μέντιουμ στο Γιόρκσιρ, που μάλλον αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας από τον Στεντ.

σ. 260

Αλεξάντρ Ομπρένοβιτς
Ή Αλέξανδρος ο Α΄, βασιλιάς της Σερβίας από το 1889 ως το 1903 (11 Ιουνίου), οπότε και δολοφονήθηκε μαζί με τη σύζυγό του, τη βασίλισσα Ντράγκα.

Με τη βοήθεια ενός φωνόγραφου Πάρσονς-Σορτ
Φωνόγραφος που ενίσχυε τον ήχο μέσω πεπιεσμένου αέρα. Εδώ
υπάρχει περιγραφή με φωτογραφίες.

σ. 261

την εποχή του Ρωσο-Τουρκικού Πολέμου
1877-1878 Βικιπαίδεια

σ. 262

Κινγκς… Γκέρτον
Το Κινγκς Κόλετζ είναι ένα από τα πιο παλιά και διάσημα κολέγια στο Κέμπριτζ, με χρονολογία ίδρυσης το 1441. Το Γκέρτον Κόλετζ, επίσης στο Κέμπριτζ, ιδρύθηκε το 1869 και ήταν το πρώτο κολέγιο στην Αγγλία όπου επιτράπηκε η φοίτηση στις γυναίκες.

Σπεϊσάιντ
Περιοχή στη Σκωτία με μεγάλο αριθμό αποστακτηρίων, τα οποία ειδικεύονται στο single-malt ουίσκι. Τα διάσημα Glenlivet και Glenfiddich προέρχονται από εκεί.

σ. 263

Έντουαρντ Όξφορντ
Edward Oxford (1822-1900), ο πρώτος από τους πολλούς επίδοξους δολοφόνους της Βασίλισσας Βικτωρίας. Η απόπειρα έγινε στις 10 Ιουνίου 1840, και ο Όξφορντ κρίθηκε αθώος λόγω παραφροσύνης και κλείστηκε σε ψυχιατρικό άσυλο. Το 1867 του έδωσαν εξιτήριο, υπό τον όρο να εγκαταλείψει τη χώρα. Το υπόλοιπο της ζωής του το έζησε στη Μελβούρνη της Αυστραλίας.

Ερντς Όγκοστ
Ernst (ας όψεται ο δαίμων του τυπογραφείου) August, Crown Prince of Hanover, Heir of Brunswick, 3rd Duke of Cumberland and Teviotdale, 3rd Earl of Armagh, ή Ernest Augustus William Adolphus George Frederick (1845–1923) Wikipedia

Σαλικός Νόμος
Νομικός κώδικας του πρώιμου Μεσαίωνα ο οποίος, μεταξύ άλλων, ρύθμιζε τους κανόνες της διαδοχής· επηρέασε πολύ τους μεταγενέστερους νομικούς κώδικες. Βικιπαίδεια

Μπόιν… Όγκριμ
Αποφασιστικές μάχες, το 1690 και το 1691 αντίστοιχα, στον αγώνα μεταξύ καθολικών και προτεσταντών για τον έλεγχο της Ιρλανδίας.

σ. 264

«Ο Τρελός» ― ή «Ο Ανόητος»
Η τελευταία κάρτα από τα Μεγάλα Αρκάνα της τράπουλας ταρό, και, κατά κάποιους, η πιο ισχυρή. Άλλοτε έχει τον αριθμό XXII (22), και άλλοτε τον αριθμό μηδέν (0). Εδώ η ερμηνεία της.

Ελιφάς Λεβί
Καλλιτεχνικό ψευδώνυμο του Γάλλου πνευματιστή και συγγραφέα Αλφόνς Λουί Κονστάν (1810-1875).

σ. 265

Ιάμβλιχος
Σύριος νεοπλατωνκός φιλόσοφος, γνωστός για την ενασχόλησή του με την πυθαγόρεια φιλοσοφία. Στο έργο του Προτρεπτικός επί φιλοσοφίαν διασώζει κατάλογο (pdf) με πυθαγόρεια ακούσματα (διδασκαλίες), στον οποίο το 24ο άκουσμα είναι αυτό που παραθέτει ο Πίντσον.

σ. 266

κυκλονίτης
Ισχυρή εκρηκτική ουσία με παραισθησιογόνες ιδιότητες.

Μείγμα του Κόλις Μπράουν
Οπιούχο διάλυμα, με ενεργές ουσίες τη μορφίνη και το μινθέλαιο. Χρησιμοποιείται ως φάρμακο κατά του βήχα και της διάρροιας. Πήρε το όνομά του από τον Βρετανό στρατιωτικό John Collis Browne (1819-1884).

ξυλένιο
Ή ξυλόλιο. Εύφλεκτη χημική ένωση που χρησιμοποιείται ως διαλύτης.

Υγρό του Κόντι
Απολυμαντικό που χρησιμοποιήθηκε κυρίως στη θεραπεία της οστρακιάς. Πήρε το όνομά του από τον χημικό Henry Bollmann Condy.

Τσίπσαϊντ
Σημαντικός εμπορικός δρόμος του Λονδίνου. Wikipedia

Σάβιλ Ρόου
Δρόμος του Λονδίνου ονομαστός για τους περίφημους ράφτες του. Wikipedia

σ. 267

Ευαίσθητες φλόγες
Η ευαίσθητη φλόγα είναι μια φλόγα από ακροφύσιο γκαζιού ειδικά ρυθμισμένη ώστε αντηχεί ήχους ή άλλες απαλές δονήσεις στον αέρα. Χρησιμοποιείται επίσης και από μέντιουμ για να δηλωθεί η υποτιθέμενη παρουσία πνευμάτων. Wikipedia

Συσκευές Σόξλετ
Συσκευές εκχύλισης/απόσταξης. Wikipedia

σ. 269

Φωσγένιο
Δηλητηριώδες αέριο που χρησιμοποιήθηκε ως χημνικό όπλο κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Βικιπαίδεια

σ. 270

Μπόζανκετ
Μπέρναρντ Μπόζανκετ (1877-1936). Διάσημος Άγγλος παίκτης του κρίκετ. Wikipedia

Το εβραϊκό γράμμα σιν […] μακροζωία και ευημερία
Προφανής αναφορά στον χαιρετισμό των Βουλκάνιων στη σειρά Σταρ Τρεκ. Wikipedia

σ. 271

morsus fundamento
«Δάγκωμα στον κώλο». Μια από τις αγαπημένες εκφράσεις του Πίντσον (μαζί με την «κλοτσιά στον κώλο»), εδώ δοσμένη στα λατινικά.

σ. 272

Κόλνι Χατς
Ψυχιατρικό άσυλο στο Λονδίνο.

σ. 273

Εγκύκλιος […] Μακτάγκαρτ […] Χάρντι […] Multi et Unum
Ο Πίντσον το γλεντάει εδώ. Κατ’ αρχάς, η εγκύκλιος είναι κάτι το οποίο, στη Δύση, εκδίδεται συνήθως από τον Πάπα, κι έτσι είναι πολύ φυσικό το Βατικανό να διαμαρτύρεται που ένας άθεος, ο φιλόσοφος Τζον ΜακΤάγκαρτ Έλις Μακτάγκαρτ, εκδίδει εγκύκλιο. Επιπλέον, ο Πίντσον αναφέρεται σε ένα φιλοσοφικό ανέκδοτο, στο οποίο εμπλέκονται ο Μακτάγκαρτ, ο μαθηματικός Γκόντφρι Χάρολντ Χάρντι, και, κάπως μεταχρονολογημένα, ο φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ. Το ανέκδοτο σε μια μορφή του έχει ως εξής: Ο Ράσελ ισχυρίστηκε πως μπορούσε να αποδείξει οτιδήποτε, αν έπαιρνε ως δεδομένο ότι 1+1=1. Κάποιος του είπε, «εντάξει, τότε, απόδειξε ότι είσαι ο Πάπας». Και τότε ο Ράσελ απάντησε: «Εγώ είμαι ένας. Ο Πάπας είναι ένας. Επομένως, ο Πάπας κι εγώ είμαστε ένα». Σε μια παλιότερη μορφή του, ο Μακτάγκαρτ είπε: «Αν 2+2=5, πώς μπορείς να αποδείξεις ότι εγώ είμαι ο Πάπας;» Και υποτίθεται πως ο Χάρντι απάντησε: «Αν 2+2=5, τότε 4=5. Αφαιρούμε 3, επομένως 1=2. Ο Μακτάγκαρτ και ο Πάπας είναι δύο. Επομένως, ο Μακτάγκαρτ και ο Πάπας είναι ένα».
Multi et unum σημαίνει, στα λατινικά, «Πολλοί και ένας».

ΦΤΙΑΞΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΔΟΥΚΕΣ και ΑΚΥΡΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΟΥΣ ΡΙΠΤΕΣ
Πρόκειται για αναφορά στο κρίκετ («δούκας» λέγεται η μπάλα του κρίκετ στην Αγγλία), αλλά παράλληλα αποτελεί και προφανές λογοπαίγνιο.

Είναι χειρότερος κι από τον Γκόρντον στο Χαρτούμ.
Αναφορά στον Βρετανό αξιωματικό Τσαρλς Τζορτζ Γκόρντον, ο οποίος σκοτώθηκε και αποκεφαλίστηκε στο Χαρτούμ πολεμώντας ενάντια στους εξεγερμένους Άραβες. Wikipedia

Advertisements